Mỗi “người khổng lồ” có những nguyên nhân sa sút khác nhau nhưng họ có một điểm chung là không theo kịp xu hướng tiêu dùng của thị trường. Hay nói như cựu Tổng giám đốc General Electric Jack Welch, khi sự thay đổi bên trong doanh nghiệp không theo kịp sự thay đổi bên ngoài thì cái kết đến rất gần.

Thống kê cho thấy 89% các công ty trong danh sách Fortune 500 năm 1955 đã biến mất khỏi thị trường. Ngay như gần đây, Yahoo từng là một công ty Internet khổng lồ nhưng nay đã gần như là chuyện quá khứ, Nokia đình đám một thời giờ đã khuất bóng.

Mỗi “người khổng lồ” có những nguyên nhân sa sút khác nhau nhưng họ có một điểm chung là không theo kịp xu hướng tiêu dùng của thị trường. Hay nói như cựu Tổng giám đốc General Electric Jack Welch, khi sự thay đổi bên trong doanh nghiệp không theo kịp sự thay đổi bên ngoài thì cái kết đến rất gần.

Để không bị rơi vào tình huống như vậy, doanh nghiệp bắt buộc phải luôn đổi mới sáng tạo. Ai cũng hiểu đổi mới sáng tạo là điều cần thiết nhưng có lẽ trước tiên cần có cái nhìn cơ bản về đổi mới sáng tạo.

I. Giá trị tăng thêm là đích đến

Theo Giáo sư Christopher Westland (trường Đại học Chicago), đổi mới sáng tạo là những phát minh có khả năng thương mại hóa. IBM cũng đưa ra một khái niệm tương tự khi cho rằng đổi mới sáng tạo là những đổi mới, cách tân mang lại giá trị gồm giá trị hữu dụng cho người dùng và giá trị tăng trưởng doanh thu cho chính doanh nghiệp.

=> Như vậy có thể thấy giá trị tăng thêm là đích đến của đổi mới sáng tạo.

Tuy nhiên, đừng nghĩ đổi mới sáng tạo là phải phát minh ra một cái gì đó mới mẻ hoàn toàn. Ý tưởng xây dựng mạng xã hội như Facebook không mới, và đã có từ những năm 1970, được thương mại hóa từ những năm 1990, nhưng mạng xã hội thực sự bùng nổ khi có sự xuất hiện của Mark Zuckerberg, tuy không phát minh ra cái mới nhưng đã đổi mới một cách rất sáng tạo.

II. Công thức của đổi mới sáng tạo

Giá trị của đổi mới sáng tạo (innovation) là tích (phép nhân) của bốn yếu tố gồm văn hóa, tài năng, sự khuyến khích và thời điểm thích hợp (Innovation = Culture x Talent x Incentives x Timing). Thiếu một trong bốn yếu tố trên, doanh nghiệp sẽ không thể có sáng tạo.

1. Thời điểm thích hợp

Thời điểm thích hợp là thời điểm thị trường sẵn sàng chấp nhận sản phẩm đổi mới của doanh nghiệp. Quay lại ví dụ trên, ngay như Facebook nếu xuất hiện ở năm 1970, hẳn sẽ không gầy dựng được một đế chế như hiện nay.

2. Yếu tố văn hóa

- Văn hóa bên trong: Một nhân viên sẽ khó có thể phát triển ý tưởng nếu doanh nghiệp không tạo cho họ cảm giác tự do tuyệt đối trong suy nghĩ và môi trường làm việc thông thoáng, cởi mở. Nhân viên sẽ khó có thể trình bày các ý tưởng đổi mới sáng tạo của mình nếu doanh nghiệp không khuyến khích, trân trọng những ý tưởng đó.

- Đối với yếu tố văn hóa bên ngoài, hay nói rộng ra là xã hội mà doanh nghiệp/con người đang sinh hoạt, nếu như Warren Buffett - một thiên tài đầu tư được sinh ra tại một bộ tộc săn bắn nào đó ở châu Phi mà không phải nước Mỹ, chắc chắn khả năng thiên bẩm về đầu tư của ông ấy gần như sẽ không có giá trị.

3. Tài năng và sự khích lệ

Hai yếu tố này có quan hệ mật thiết với nhau. Các nghiên cứu chỉ ra rằng các nhân tài chỉ phát huy tối đa khả năng sáng tạo khi họ có được sự khích lệ thích hợp. Một điều mà các doanh nghiệp rất cần lưu ý, đó là với những nhân tài, khát vọng khẳng định mình và khao khát làm một điều gì đó có ích cho xã hội mãnh liệt hơn so với những khuyến khích vật chất. Do vậy, doanh nghiệp hay cụ thể hơn là người lãnh đạo, cần khơi gợi trong nhân viên những động lực nằm sâu trong tiềm thức của họ, truyền cảm hứng để họ đi tới. Tuy nhiên, việc truyền cảm hứng chưa phải là tất cả vấn đề.